Đi tìm nơi nguyên táng của đại thi hào Nguyễn Du: Vẫn còn nhiều điều bí ẩn (Thứ Tư 24/01/2018 | 10:56 GMT+7)

VH- Nhiều năm qua, địa điểm nguyên táng của đại thi hào Nguyễn Du đã thu hút rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm vào cuộc tìm kiếm. Tại buổi tọa đàm do UBND TP Huế tổ chức vào ngày 22.1, vấn đề này một lần nữa được mổ xẻ, tranh luận.

 Buổi tọa đàm về nơi nguyên táng đại thi hào Nguyễn Du

Năm 2005, nhà nghiên cứu Dương Phước Thu đã từng có nhận định rằng, địa điểm nguyên táng của đại thi hào Nguyễn Du là ở vị trí khu vực đất phía sau lưng chùa Thiên Mụ (TP Huế). Tuy nhiên, sau nhiều lần điền dã và tiếp cận các tư liệu, chính ông đã bác bỏ nhận định này của mình và chuyển sang hướng nghiên cứu khác.

Có khả năng là địa điểm Bàu Đá

Từ năm 2014 đến nay, ông Thu lại khẳng định nơi nguyên táng của đại thi hào Nguyễn Du là tại khu vực Bàu Đá (tổ 2, phường Kim Long, TP Huế). Ông Thu cho biết, qua các tài liệu từ gia phả họ Nguyễn ở Tiên Điền (Nghi Xuân, Hà Tĩnh), các tài liệu Hán Nôm của họ Mai Bá - Mai Khắc ở Kim Long (Huế), ông đã không ít lần cùng các nhà nghiên cứu điền dã ở khu vực Bàu Đá. “Từ lời dặn của tổ tiên, dòng họ Mai Bá - Mai Khắc ở Kim Long đã giữ gìn gò đất nơi nguyên táng Nguyễn Du nên nó vẫn còn nguyên vẹn sau bao biến thiên của lịch sử. Họ Mai Bá vào định cư ở vùng đất Kim Long từ thời vua Lê Hy Tông (1663 - 1716), đến đời thứ 6 thì đổi thành Mai Khắc (bắt đầu từ cụ Mai Khắc Đôn, thầy dạy và là nhạc phụ của vua Duy Tân). Dòng họ Mai Bá - Mai Khắc ở Kim Long nhiều đời là gia đình quyền thế”, ông Thu cho biết.

Qua các lần điền dã và tiếp xúc với cư dân địa phương trong vùng, nhà nghiên cứu Dương Phước Thu cho hay, không chỉ các thế hệ con cháu của dòng họ Mai Khắc mà nhiều cư dân ở đây đã giữ gìn khu vực gò đất nơi nguyên táng của cụ Nguyễn Du, không cho ai được chôn cất vào đó hoặc phá đi để trồng trọt. “Ông Mai Khắc Chính (chắt nội cụ Mai Khắc Đôn) còn kể với tôi rằng, ông ấy được cha dẫn đến chỉ gò đất ở Bàu Đá cần bảo vệ, giữ gìn vì đó là nơi nguyên táng của cụ Du Đức hầu (tước của cụ Nguyễn Du)”, ông Thu kể.

Theo ghi chép của gia tộc họ Nguyễn ở Tiên Điền, sau khi cụ Nguyễn Du ốm nặng rồi mất vào ngày 16.9.1820, cụ được an táng đầu tiên ở cánh đồng Bàu Đá, An Ninh, huyện Quảng Điền, sau đó 4 năm được con cháu đưa về quê. Tuy nhiên nhà nghiên cứu Dương Phước Thu cho rằng, trong ghi chép này có nhầm lẫn bởi theo các sử liệu thì chỉ có một địa danh Bàu Đá thuộc đất Hậu Thôn, làng Kim Long, huyện Hương Trà (sau này là phường Kim Long, TP Huế).

Cùng đợt nghiên cứu với ông Thu còn có nhà nghiên cứu Nguyễn Viết Điền cũng không ít lần đến khu vực này. Ông Điền cũng cho rằng, khu vực nguyên táng của cụ Nguyễn Du gần cạnh khu lăng mộ của bà Quý nhân Nguyễn Thị Trường. Khu vực này chỉ còn nền đất, không nấm, không bia, bình đồ hình chữ nhật, hướng mộ tọa cấn hướng khôn (tọa đông-bắc, hướng tây-nam, nghiêng nam 45 độ). Về mặt địa lý phong thủy cổ thì ngôi mộ này được đặt rất đúng. Sự hiện hữu ngôi mộ bà Quý nhân Nguyễn Thị Trường gần mộ cũ nói trên chứng tỏ ruộng Bàu Đá là đất công từ xưa.

 Các nhà nghiên cứu tại Huế trong lần điền dã ngày 22.1 ở Bàu Đá - nơi được nghi vấn là điểm nguyên táng đại thi hào Nguyễn Du

Cần tiếp tục nghiên cứu để tăng sức thuyết phục

Tại buổi tọa đàm, các nhà nghiên cứu cũng cho rằng việc tìm địa điểm nguyên táng của đại thi hào Nguyễn Du là rất quan trọng. Một số ý kiến bày tỏ đồng tình ở địa điểm Bàu Đá như nhà nghiên cứu Dương Phước Thu nhận định. Tuy nhiên các cứ liệu nói trên chưa đủ để khẳng định mà cần phải mở rộng nghiên cứu. Qua đó, nhiều ý kiến đề xuất các cơ quan, cá nhân liên quan cần tiếp tục nghiên cứu thêm những cứ liệu lịch sử có trong địa bạ thời Gia Long để xác định địa danh Bàu Đá, nghiên cứu gia phả dòng họ cụ Nguyễn Du, tìm kiếm các chi tiết trong “Đại Nam thực lục” thời vua Gia Long viết về những việc vua làm có liên quan đến cụ Nguyễn Du, những tư liệu trong dân gian cũng như tổ chức thám sát, khảo cổ học...

Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng, việc mở rộng nghiên cứu tìm kiếm những dấu tích liên quan đến nơi ở, nơi làm việc, nguyên táng của cụ Nguyễn Du tại Huế là việc làm cần thiết. Cần nghiên cứu kỹ, xây dựng bộ hồ sơ khoa học về Nguyễn Du. Chưa nên khẳng định khi chưa có bộ hồ sơ chi tiết đủ sức thuyết phục. Việc nghiên cứu về Nguyễn Du cần có sự kết nối với gia tộc, di tích của ông ở Hà Tĩnh. Theo PGS.TS Đỗ Bang, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế, đỉnh cao sự nghiệp của Nguyễn Du cả về văn học, chính trị, giáo dục đều ở Huế. Mô đất, những viên đá ở Bàu Đá có khả năng là đá mộ táng cũ nhưng có phải là nơi chôn cất Nguyễn Du hay không thì phải nghiên cứu thêm gia phả, địa bạ, trích lục, sau đó làm hồ sơ thám sát, khảo cổ học.

Sau các ý kiến của các nhà nghiên cứu, ông Nguyễn Đăng Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP Huế, yêu cầu UBND phường Kim Long cần phải giữ gìn, bảo vệ khu đất ở Bàu Đá - nơi được nghi vấn là điểm nguyên táng của cụ Nguyễn Du. Tiếp đó, các cơ quan chức năng cũng cần tổ chức hội thảo khoa học với sự tham gia của các nhà nghiên cứu về Nguyễn Du ở Việt Nam và nước ngoài để có thêm những cứ liệu lịch sử, tổ chức thám sát, khảo cổ học, xác định chắc chắn nơi nguyên táng mới tiến hành lập hồ sơ khoa học. 

Sơn Thùy

 

Print
Tags: